In einem Raum mit rund 3.000 detailreichen Zeichnungen und Spielzeugen aller möglichen Farben und Formen, kann man nur davon träumen, alle Sinne auf einmal zu stimulieren. Im Me Collectors Room geht immer nur eines auf einmal. Und doch geht es um mehr, als die Aussagen einzelner Objekte und die Leidenschaft eines 39-jährigen Mannes, der seit seiner Kindheit wie ein Besessener diese Objekte zusammenträgt.

Selim Varols Sammlung ist nicht nur eine Liebeserklärung an das Spielerische und Phantasievolle im Leben, sondern auch an eine Kunstrichtung, die sich seit den späten 90er-Jahren der Rekonstruierung städtischer Symbole widmet. Sein Interesse an Spielzeugen hat den türkischstämmigen Geschäftsmann aus Düsseldorf zunächst auf limitierte Designer-Toys gebracht und später auf dieses Kunstphänomen, mit dem er die Inspirationsquelle teilt: die sogenannte Lowbrow Art oder den Pop Surrealismus.

Beide sind Symptome einer Zeit, die von Bilderflut und Sinnesüberreizung  geprägt ist: Auch sie wollen den Betrachter überwältigen. Die Zeichnungen und Spielzeuge basieren auf Comics, Filmen, Musik, sind gespickt mit popkulturellen Referenzen  und thematisieren das Leben – von globaler Politik bis Konsumkultur. Unter dem humorvollen Blick von Künstlern wie KAWS, JF, Frank Kozik oder Gary Baseman verschwimmen die Grenzen zwischen Alltag und Fantasie, Kitsch und Hochglanz, Kindheit und Erwachsensein.

Es überrascht, wie viele dieser Pop-Werke bereits durch ihre Präsenz im Internet oder im öffentlichen Raum bekannt geworden sind, etwa Shepard Faireys Plakat „Obama’s Hope”, das während des US-Wahlkampfs 2008 entstanden ist, oder Banksys Demonstranten mit Blumenstrauß. Dennoch lassen sich diese Zeugnisse einer rebellischen Haltung gegen Kunstindustrie und Hochkultur höchst selten in Galerien und Museen finden. Daher ist diese Ausstellung eine gute Chance, sich in eine wilde Welt der Zeichen und Symbole entführen zu lassen.

 (Zitty/ 08/2012)

Von Willie Nelson bis Lynyrd Skynyrd ist die gemeinsame Geschichte von Whisky und Musik zum Großteil von Erzählungen über Verlust, Trauer und dem Erreichen des Tiefpunkts geprägt. Aber auch von der Befreiung des Vergessens, der Kapitulation und einer Art dunkler Feierlichkeit.

Sei es wegen seinem alles dominierenden Geschmack oder wegen seinem harten Image, beim Whisky ist die Rede immer von starken Gefühlen und rebellischen Instinkten. Von jenen Sachen nämlich, die man in der elitären Stimmung einer üblichen Whisky-Verkostung nie erleben könnte. Das ist aber doch der ganze Spaß, den die Veranstaltung „Taste the Doom“ ihren Teilnehmern anbietet – als die weltweit einzige Whisky-Verkostung voller schwerer Klänge.

Ein künstlerischer Versuch

Alle zwei Monate wird er im hölzernen Hinterraum der Bar „Das Gift“ verkostet, die vorher eine Eckkneipe war und glücklicherweise ihre lockere, intime Atmosphäre bewahrt hat. Für 23 Euro probiert man sieben spezielle Raritäten, die von den Veranstaltern mit Leidenschaft ausgesucht werden. Jedes Mal gibt es unterschiedliche Sorten aus allen Teilen der Welt: Einen 19-jährigen Duthies Highland Park, einen Kilchoman Vintage und sogar einen indischen Whisky namens Armut.

Mild, umwerfend stark oder rauchig; die Suche nach dem höllischen Geschmack ist nicht nur etwas für den Magen, sondern auch für die Ohren. Eine Auswahl der düsteren Seiten der Musik begleitet die Trinkenden durch die Nacht. Doom, Sludge, Stoner oder Drone Metal – also all jene Spielarten des Metal, die dem Genre etwas Schleppendes, Tiefdröhnendes und Psychedelisches verleihen.

Auf die Frage, nach welchen Kriterien die Whiskys und die Tracks ausgewählt werden, antwortet Lars Lundehave Hansen (34), der zusammen mit Peter Votava (44) das „Taste the Doom“ organisiert, mit „Hauptsache episch“. Die Kraft der Langsamkeit der Musik hat eine ähnliche Wirkung wie das starke Aroma eines guten Whiskys, das lange im Mund bleibt. Die beiden Freunde sind auf die Idee gekommen, als sie im vergangenen Sommer auf der Terrasse von Peter Votava eine Flasche Ardbeg Alligator zusammen mit der Musik der Metalband Buried at Sea genossen haben.

Diese perfekte Kombination wollten sie mit anderen Leuten teilen. „Einen künstlerischen Versuch“ nennt Votava seine Veranstaltung. Es ist eine Alternative für diejenigen, die Whisky schon mögen, aber nicht genau wissen, wie sie ihr Wissen vertiefen sollen. Bei den üblichen Verkostungen fehlt dieser Zugang und „Taste the Doom“ bietet das genau für diejenigen, die neben Whisky auch andere Vergnügen des Lebens schmecken wollen. Nicht nur die Kombination aus Doom und Whisky, sondern auch die Veranstalter erleichtern diesen Zugang. Die wirken eher wie die Gastgeber einer Wohnungsparty, die ihren Enthusiasmus mit geliebten Freunden teilen möchten.

Stand-up-Qualitäten

Alle 15 bis 20 Minuten werden die Gläser neu gefüllt, dann erzählen die beiden etwas über die Whiskys. Die Geschichte des Destillierens, die unterschiedlichen Aromen, wie einzigartig und rar die Flaschen sind, mit wie vielen Punkten sie in der „Whisky Bibel“ bewertet wurden. Wie enthusiastisch und voller trockenem Humor Hansen alles erzählt, hat fast etwas von Stand-up-Comedy. Erst nachdem einige Sätze zu den kommenden Tracks der Bands wie Goatsnake oder Sleep gesagt wurden, wird getoastet und dem Teufel des Dooms gelauscht. Mit jedem neuen Whisky steigt der Alkoholgehalt höher, die Musik wird heftiger, aber nie zu laut.

Gute Unterhaltung ist Teil des Programms. Viele kommen in Gruppen. Es sind keine Whisky-Experten, sondern meistens Kreative – Filmemacher, Autoren, Musiker oder Künstler außerhalb des Mainstreams, die von überall her nach Berlin gezogen sind, aber mit den populären Ausgehmöglichkeiten der Stadt nichts anzufangen wissen. Auch wenn es keinen Dresscode gibt, reflektieren die dunklen Farben ihrer Kleidung ihren musikalischen Geschmack.

Selbstverständlich ist Musik der verbindende Faktor. Auch die beiden Gastgeber sind beruflich mit experimenteller Musik und Klangkunst beschäftigt und wie viele ihrer Gäste hier hat ihre kreative Tätigkeit sie aus Wien und Dänemark nach Berlin gebracht. Nach eigener Aussage wollen sie jetzt mit „Taste the Doom“ dieser Stadt etwas zurückgeben, von der sie viel Kreatives geschöpft haben.

Um 24 Uhr geht die dreistündige Verkostung zu Ende, aber die Nacht geht weiter. Das Publikum mischt sich mit den anderen Gästen im Innenraum der Bar, die Musik geht jetzt in Richtung Indierock. Während es drinnen und draußen immer lauter wird, klingt im Ohr immer noch Doom nach, aber diesmal begleitet von den Lyrics des John Lee Hooker-Klassikers: „One scotch, one bourbon, one beer.“

www.tastethedoom.com

(Berliner Zeitung/ 16.06.2012)

Installationen, Videos und Filme

Der Künstler Vahap Avsar nimmt uns mit auf eine Reise in sein Gedächtnis. Mit Bildern, die in der Türkei in der zweiten Hälfte des 20. Jahrhunderts populär waren, nach Amtsantritt der Regierung Ecevits 1999 jedoch verschwanden und in Vergessenheit gerieten, will er aus dieser Zeit erzählen. Avsar, der in New york lebte und zwischenzeitlich mit der Kunst pausierte, schöpft aus dem Archiv einer Druckerei, das so manchen Schatz beinhaltet. Wie das Plakat “Ali, the Lion of Allah”, ein Bild, das den Aleviten heilig ist, aus Furcht vor Repressalien durch die türkische Regierung aber versteckt werden musste. (bis 12.5.). Eintritt frei.

Sesin araştırılmasına, görselleştirilmesine, sanat eserine dönüştürülmesine adanmış 135 kayıt… Doğu Almanya’nın ismi bir zamanlar Karl Marx Şehri olan endüstri şehri Chemnitz’den dünyaya yayılmış bir görsel/işitsel laboratuar…İsmi duyulduğunda akla her şeyden önce ses dalgalarının formüllere dökülmüş halini ve keskin hatlı, beyazın ağırlıkta olduğu kapakları gelen Raster-Noton’un geride bıraktığı 15 yıla dair kutlanacak çok fazla şey var. Müzik, hatta ses ve gürültü dünyasına getirdikleri yarı bilimsel yarı sanatsal tavrın çok az temsilcisi var. Köklerini 90’ların ilerici elektronik deneylerinde ve laptop müzisyenliğinin getirdiği yeni özgürleşmede bulan Mille Plateaux, 12k, Sub Rosa gibi bir kaç plak şirketi geliyor akla ama hiçbiri ne Raster-Noton kadar üretken ne de seri halindeki albümlerinden kullanılan fontlara kadar baştan bir konsept olarak tasarlanmış.

Olaf Bender, Frank Bretschneider ve Carsten Nicolai (Alva Noto) üçlüsünün elinden çıkıp Mika Vainio, Pixel, Taylor Deupree, William Basinski, Kim Cascone, Mark Fell, snd gibi sanatçılarla geçen 15 yılını Kasım ayı içerisinde Tokyo, Roma ve Berlin’de düzenlediği üç etkinlikle kutladı Raster-Noton. Bizim yolumuzsa Berlin fenomeni Berghain’daki görkemli geceye düştü. Her biri 40 dakika kadar süren ve saat titizliğiyle başlayıp biten 10 konserin, düşük frekanslı baslardan yüksek frekanslı gürültülere yayıldığı geniş alan Raster-Noton’un çizdiği çerçeveyi o kadar iyi tasvir ediyordu ki dijital minimalizmin tüm bir tarihi gözümüzün önünden film şeridi gibi geçti.

Sesin görselleştirilmesi

Cyclo’nun elektronik kalp atışlarını andıran ritimleri ve zihni hakimiyetine alan sinüs dalgalarıyla başladı gece. Büyük patron Alva Noto ve Ryoji Ikeda’nın ortaklığı, Raster-Noton’a dair çok şeyi özetliyor. Bilinçli hatalar ve aksamaların oluşturduğu formüller zihni zorlarken arkadaki ekranda duyulan tüm seslerin görselleştirilmesine şahit olmak istisnai bir deneyim. Hemen her zaman müziğe hizmet eden bir araç, bir eşlikçi gibi sunulan görseller Raster-Noton için müzikle birlikte tasarlanan, komple bir sanat eserinin  parçası. Bazen video, bazen enstalasyon bazense bir kitapçıkla destekleniyor müzik. Bu yüzden de biraz masraflı ve az sayıda üretilen tüketim nesneleri bunlar. Kendileri de tüketim kültürünün bir parçası olduklarını asla reddetmiyor, ancak kitlesel tüketime uygun olmadıklarını söylüyorlar.

1996 yılında iki grafik tasarımcı, Olaf Bender ve Frank Bretschneider Rastermusic’i kurduğunda kafalarındaki deneysellik kurgusunun içinde sadece müzik yoktu. Rastermusic’in ilk kayıtlarından ‘Spin’i Noto ismiyle yayınlayan mimar, ses ve video sanatçısı Carsten Nicolai’nin ‘ses ve ses olmayan herşey için arşiv’ olarak tanımladığı şirketi noton da aynı itkiyi paylaşıyordu. Kısa ömürlü Rastermusic ve noton’un 1999 ‘da güçlerini birleştirmesinden doğan Raster-Noton’un kataloğundaki tüm albümlerin ardında biteysel yaklaşımlardan daha büyük ve kapsamlı bir konsept yatıyor. Şirketin pek çok sanatçısını biraraya getiren ‘static’, ‘clear’ gibi seriler bir yana seslerini asıl duyurmalarını sağlayansa ’20 to 2000’ oldu. Komet’den Wolfgang Voigt’a  her ay bir sanatçı milenyumun son 20 dakikasını tasarladı seri için. Benzer tematik açıklamalara sahip pek çok Raster-Noton eseri Mika Vainio’un ‘Time Examined’ı gibi yanlarında verilen kitapçıklar ya da açıklamalarla anlamını kazanıyor zaten. Ama işin güzel yanı bilgi akışına kendinizi bırakabilmeniz için illa her şeyi anlamanıza ihtiyacınız olmaması.

Tüm o sterilliğin ilk bakışta yarattığı mesafeye rağmen kutlama gecesindeki Robert Lippok ve Atom TM konserlerinin de hissettirdiği üzere pop kültürünü es geçmiyor Raster-Noton. Aslında işledikleri veriler sadece laboratuar benzeri atölyelerin tekelinde değil, çok daha evrenseller. Gecenin devamında sahne alan Alva Noto’nun dilin evrensel birleştiriciliğine adadığı Univrs performansı Raster-Noton’un bilimsel tezlere sağladığı girişin bir örneğiydi. Performansın doruk noktasında ‘Uni Acronym’ü çalmaya başlamasıyla birlikte arkadaki perdede akmaya başlayan DDR’den ZIP’e onlarca üç harfli kısaltma ve logoları, görsel kodların kolekfif hafızamızdaki yerinden daha öte bir anlam taşımıyor aslında. Her şey bir veri akışından ibaret. Uzayın, doğanın ve hatta pop kültürün verileri.

Ses laboratuarından kulüplere

Raster-Noton’un başta çok daha teknik olan dünyası zamanla daha anlşılır oluşumlara da açmaya başladı kapılarını. Mükemmeliyetçilik ve araştırmacılıktan taviz vermeden tabii ki. Asla bir makine olmadı, insan yapımı hata ve eksiklerde de ilgilendi, melodiyle de. İnsan sesine bile açıldı sounda, hatta Anbb projesi ile Blixa Bargeld’i dahil etti sanatçıları arasına. 20008’de bir ilk gerçekleşerek Ivan Pavlov’un projesi COH, COH plays COSEY albümünde Throbbing Gristle eylemcisi Cosey Fanni Tutti’nin vokal manipülasyonlarına yer verdi. Bu sayede ilk defa bir kadın sanatçı da bu erkek egemen dünyaya buluşmuş oldu. Şimdiyse bunun bir adım ötesinde, artık Anne-James Chaton, yani bir şair var Raster-Noton ekibinde. Ama ironi şurada ki herkesden daha makine olan da o. 15. yıl gecesinde sahneye çıkıp Barack Obama’dan Michael Jackson’a popüler kültür figürlerine adadığı Fransızca şiirlerini yüzünde en ufak bir ifade olmadan hızla okuması Raster-Noton’un makineleşmiş insan ve insanlaşmış makine arasında durduğunun mükemmel ifadesiydi.

Alva Noto’yu nerdeyse dansederek çalarken görünce o beyaz steril dünyaya dair kafada kurulan görüntüler bir sarsılıyor. Deneysel gürültüler ve minimal vuruşların arasında dansetmeye dair çok şiddetli bir dürtü yatıyor ki kimi sanatçılarıyla bu dürtüyü iyiden iyiye kulüplere taşıdı Raster-Noton. Gecenin ilerleyen saatlerinde artık ekibin resmi kısmında yer almayan Frank Bretschneider, Byetone ve Kangding Ray ile  4/4’lük ritimlerin bile devreye girdiğini ve deneyselliğin techno ve dub ile birlikte dansa dönüştüğünü görüyoruz. Bildiğimiz anlamda bir dans müziği değil bu tabii ki, arka planda çok fazla şey olup bitiyor. Bir kaç sene önce De:Bug’a verdiği bir röportajda Alva Noto demişti zaten: “Beyazız, doğudan geliyoruz ve bilgisayar delisiyiz. Müziğimiz Detroit technodan farklı olmak zorunda” diye. Ve oldu da.

Ve son olarak dansettirmeyenler… Sıra Vladislav Delay ve Grischa Lichtenberger’e geldiğinde ortalığı ağır bir drone bulutu kaplıyor önce ve ardından karışık sinyaller. Ama bütün bu git gel içinde koca bir gece kısacık tek bir hikayeye, tek bir anlatıya dönüşüyor. Nasıl Raster-Noton kataloğu başlıbaşına bir sanat eseriyse ve bütünlüğü içinde daha da anlamlıysa performanslar da aynı anlatının parçaları sanki.  Genç kuşak geçmişin kalıntıları üzerinden yeni bir müzik inşa etmeye didinirken büyük çoğunluğu 40’ın üzerindeki bu adamları izlemek ilham veriyor. Sanki müziğin sonuna dair kıyamet teorileri  hiç uğramamış buraya. ‘Retromania’ mevzusu entelektüel müzik sohbetlerinin en büyük gündemiyken Raster-Noton sesin tahayyülümüzden çok daha ileriye gidebildiğini hatırlatıyor. Veri fazlalığının yorgun düşürdüğü bir kuşak için teknolojinin yıkıcı bir makine olmak yerine sanatsal evrime nasıl hizmet ettiğine şahit olmak çok heyecan verici.

Babylon Dergi Aralık 2011 sayısında yayınlanmıştır.

‘Dünyanın en büyük grubu’ ünvanını U2 ile dönüşümlü olarak paylaşan Coldplay, yeni albümü Mylo Xyloto ile o hiç bitmeyen aşk şarkısını söylemeye devam ediyor.

Coldplay’in Parachutes ile hayatımıza girdiği dönemleri düşününce şu an U2’nun hemen ardından dünyanın en büyük grubu olmaya oynadıklarına inanmak güç. O zamandan bu yana geçen yaklaşık 10 yıl içinde 50 milyon satmış dört stüdyo albümü ve kazanılan yedi Grammy var. Şimdiyse sırada beşinci albüm ‘Mylo Xyloto’. Peki ne oldu da ‘Yellow’ ile tatlı ve samimi bulunup ‘Trouble’ ile dram ihtiyacımızı klas şekilde karşılayan bu grup ismi -artık pek de esamesi okunmayan- Travis, Starsailor gibilerle anılan yeni İngiliz mucizesi olmaktan dünyanın en büyüğüne dönüştü? Son bıraktığımızda suya sabuna dokunmamalarıyla, rockı apolitize etmeleriyle eleştiriliyordu bu yeni kuşak İngiliz grupları. Brit-pop’un Pulp, Blur, Oasis gibi bir dönemki temsilcilerinin ne şahsi hikayelerine, ne keskin söylemlerine, ne de ilginç şarkılarına sahiplerdi. Ama işin ilginci sönüp gideceklerine sıradanlıkta onlarla yarışan bir kuşak geldi arkalarından ve kralları da bu işi hala en ‘seviyeli’ ve profesyonel şekilde yürüten Coldplay oldu.

Orta sınıf ahlakının eğitimli ve her daim ayık çocukları olarak rock star tipolojisinin dışında çıkmaları bu başarıyı asla tek başına açıklayamıyor, çünkü sıradan hayatlar sürüp çok daha iyi  müzikler yapanlar hep oldu. Gap ve Coca Cola gibi firmaların milyonlarca dolarlık tekliflerini geri çevirmeleri, hayranlarına bedava sundukları canlı albüm, Chris Martin’in vejeteryan olması, fair trade’i desteklemesi ya da özel hayatını gözlerden uzak tutmak için gösterdiği çaba…Sevilesi olmak için altlarında çok uygun bir zemin var ama hiç biri tek başına albümleri satın almaya değer kılmıyor. Büyük grup eksiğini kapatan hepsinden başka bir şey; çok belli formüllere sahip bir şarkı üretim şekli. Coşkulu yankılı gitarlar, duygusal piyanolar, hep birlikte “oooooo” diye bağırmak üzere yaratılmış nakaratlar, titizlikle ayarlanmış duygu geçişleri ve dalgalanmaları. Ortalamanın üstünde hiç bir şey yok, ama her zaman tutacağı garanti bir formülü kullanacak kadar sıradan olmayı akıl etti Coldplay.

Hep o anın müziği

Artık genelde tüm ilginç fikirler mainstream’den değil minör oluşumlardan türediğinden, büyük olmak endüstri kanunlarıyla barışık olmakla neredeyse eş olduğundan, hem ilginç hem de dev olabilen çok da rock grubu kalmadı ortada. R.E.M. de hayatımızdan çıktı, ama onlar hiç bir zaman kelimenin gerçek anlamıyla stadyum grubu olmadılar zaten. Kalan son bir büyük grup var evet, o da dünyanın yarısının Tanrılaştırıp yarısının nefret ettiği Bono’nun U2’su. Ama onların devliği daha meşru bir nedene, tüm falsolarına rağmen çok sağlam anlar da barındıran bir müzikal geçmişe dayalı. Samimiyeti tartışılır olsa da politik duruşlarına ve görkemli sahne şovlarıyla tasarımlarına da.

Coldplay’in ise bu büyüklükle paylaştığı sadece iki ortaklık var: Chris Martin’in sahnedeki ‘seçilmiş kişi’ halleri ve kariyerleri boyunca başlarına gelen belki de en iyi şey olan Brian Eno ile -son iki albümde- çalışabilmeleri. İlk çıktığı günden bu yana aynı şarkıyı yazıyor Coldplay. Kimi zaman biraz daha gitarlı ve elektirkli kimi zamansa ağlak piyano baladları şeklinde. Bazen 2008’in en çok satan albümü olan Brian Eno’lu Viva la Vida da olduğu gibi daha renkli ve enerjik ifade yolları buluyor kendine, bazense X&Y’de olduğu gibi iç bayıcı ve unutulmaya mahkum siliklikte. ‘Lost!’, ‘Talk’ ya da ‘Charlie Brown’ gibi sevmeyenlerinin bile aklına kazınan epik melodiler yazmak yaptıkları aynı şey ama her şey de o melodilerden ve onlara çekilen parlak prodüksiyon cilasından ibaret.

Romantik komediler ya da TV dramalarında bir doruk noktası vardır ya, yaşanan tüm kalp kırıklıklarının acıların ardından güneş yeniden doğar, hala iyilik, hala umut vardır dünyada, gözlerden yaşlar süzülürken evrende sizden büyük bi güç olduğunu hissedersiniz. O acı tatlı  anın duyguları daha kabartmasına yardımcı olan bir de müzik vardır hep. Coldplay tam da o anın müziğini yapıyor en başından beri. Ve nasıl filmlerdeki o an kitlelerin içini en ucuz yollardan ısıtıyorsa, Coldplay’e ve Chris Martin’in synthlerden bile parlak olan vokaliyle eşlik ettiği duygulara da gözyaşlarıyla eşlik ediliyor.

İşlevsiz bir karakter

Parachutes’deki ‘Don’t Panic’ gibi güzel melodilerle, hiç de fena olmayan, sakız gibi uzamayan parçalarla yetinselerdi asla büyük olamayacakken şimdi artık bir stadyum grubu Coldplay. Chris Martin ise son albümde Rihanna’ya vokal yaptırıp Jay-Z ile takılan bir esas adam. Müziğinin getirdiği düşük heyecan, fazla cila durumunu sahnede gayet iyi taşıyor. Zıp zıp zıplayan, seyircisiyle içlenen, piyanodan mikrofona abartılı jestlerle koşturan gerçek bir frontman. Bu esnada ağzından hiç bir ilginç kelime dökülmüyor oysa ki…  Bu hiç bir şey dememe durumuna dair en sert eleştirinin diğer seçilmiş kişinden, yani Bono’dan gelmesiyse asıl heyecanlı olan. Liam Gallagher “Coldplay’den nefret ediyorum” dediğinde kimse şaşırmıyor ama Bono kendini tutamayıp küfrettiğinde durum başka. Katıldığı bir radyo programında Chris Martin için dedikleri,  her ne kadar sonradan özür dileyip kendisini ‘güzel bir ruh’ olarak tanımlasa da durumu anlamaya yardımcıydı aslında: “Harika melodiler yazan bir otuzbirci, işlevsiz bir karakter ve bir gerizekalı.”

Ya kendine çok inanıyor  Chris Martin ya da bu içerik sorununun farkında. Cevap herhalde ilki. Aksi halde Mylo Xyloto gibi sıradan bir pop-rock albümünü distopik bir ortamda geçen bir aşk hikayesi olarak paketlemesinin eğretiliğini farkederdi. Nazi karşıtı Beyaz Gül Direniş Hareketi ve The Wire dizisi de albümün diğer ilham kaynakları arasındaymış. Mylo Xyloto kelimelerinin hiç bir anlamı yokmuş, çünkü bu kelimelerin albümdeki müzikle birlikte insanların kafasında kendi anlamını bulmalarını istiyormuş. Bunca anlamlandırma çabasının nihayetinde elimize geçense “kalbimi kırdın” ile “kalbimi kırma” arasında gidip gelen lirikler.

Amerikan gençlik dizileri kadar ortalama Coldplay. Muhtemelen bu yüzden Amerikan gençlik dizileri kadar çok seviliyorlar. Ve muhtemelen yine bu yüzden sona erdiklerinde bir zamanlar varoldukları çok az kişi tarafından hatırlanacak. Aslında Chris Martin Mylo Xyloto’nun son albümleri olabileceğini, yeni bir albümün nereden geleceğini şu an tahayyül edemediğini anlatırken, hayalgücünün kıtlığını ve kendini nerede gördüğü de açık ediyor. Favori magazin malzemelerinden biri olduğu Daily Mail’e verdiği röportajda “Artık Justin Bieber ve Adele gibi rakiplerimiz var ve çok gençler. Onlar kadar enerji akıtmamız gerek işimize. Olmuyorsa olmuyordur, bununla yaşayabilirim” diyor. Sorun zaten olan biteni bir yarış olarak gördüğünü ele veren sahte mütevaziliğiyle kendini konumlandırdığı yerde. Yeni albümün hit adaylarından ‘Paradise’in Beyonce’nin ‘Halo’sunu hatırlatan nakaratını duyduktan sonra o yerin neresi olduğu artık çok belli.

 XOXO The Mag Aralık 2011 sayısında yayınlanmıştır.

Yaşamı boyunca hakettiği saygınlığı kazanamadığından şikayet etse de bugün Fransa’dan çıkmış en büyük heykeltraşlardan biri olarak anılıyor César. İşlerini bilmeyenler bile Fransa’nın en mühim sinema ödülüne verdiği ismini duymuştur. Kendisi de sadece önadını kullanıyordu zaten, soyadıyla çok da bilinmiyordu. 76 yılında bu ödülü tasarlaması istendiğinde ülkesinde çoktandır kabul görmüş bir heykeltraştı César. İki yıl sonraysa şövalye olarak onurlandırıldı. Ezilmiş arabalarıyla, hurdadan yaptığı heykellerle, fantastik yaratıklarıyla herkesin görsel hafızasının bir köşesinde yer etmişti. Bugün Paris sokaklarında gezerken karşınıza çıkabilecek belki de en ünlü heykeli ‘Le Pouce’ ile devasa bir başparmak yaratacak kadar esprili ve iddialı, hurdaları her yerde bedava olarak bulunduğundan dolayı kullandığını söyleyecek kadar mütevazi ve tasasızdı. Provakatif işleri ve iddiası kimi sanat eleştirmenlerince yanlış anlaşıldı, ilgi meraklısı olarak topa tutuldu ama tüm bunlar sanat tarihinde kendine edindiği yerin önüne geçemedi.

1921 yılında Marsilya’nın fakir bir işçi mahallesinde doğan César’ın şarap fıçıcısı babasına yardım etmek için sonlandırdığı okul hayatı annesini teşvikiyle güzel sanatların gece derslerine katılmasıyla sürmüş. Önce çizim, sonra heykelle ilgilenmeye başlayan César’ın hayatındaki esas dönüm oktasıysa 40’ların başında Paris’e yerleşmesi. Orada Pablo Picasso, Germaine Richier ile kurduğu dostlukların ve hatta bir dönem stüdyosunda yaşayıp hayatına dahil olduğu Alberto Giacometti’nin etkisini, Pablo Gargallo und Julio Gonzáles’in hayalgücünü, tuhaf hayvan, insan ve yaratık figürlerinde görmemek mümkün değil.

İlk dönemlerinde alçı, kurşun, demir, seramik gibi alışıldık malzemeler kullanan ve 50’li yıllarda artık yavaştan yerini sağlamlaştıran César’ın sesini asıl duyurmasını sağlayan, hatta daha ileri gidersek heykele bakışı da değiştiren, sıkıştırmalar olarak adlandırdığı metal heykelleri oldu. Parasızlıktan topladığı hurdalar, hatta çöpleri kaynatarak ortaya çıkardığı eserlerdi bunlar. 60 senesinde Paris’te sergilediği ezilmiş arabaların ardından artık herkesin tanıdığı César’ı, modern yaşamın fenomenlerini düşlerine katan Yeni Gerçekçiler’in, Arman, Klein, Restany ve Tinguely’nin arasına sokan da bu heykellerdi. Aynı dönemde bir sanat eleştirmeni tarafından ‘modern folklorun yağmacısı’ olarak tanımlanmasına neden olan da.

Klasik eğitimini bir yana bırakıp kendi deyişiyle malzemenin diline bıraktı kendini César. Metal heykellerinin ardından hayalgücü de mizahı da iyice genişledi. Genişletme dediği teknikle yaptığı poliüretandan renkli heykellere akışkan formları denedi.  Ve ‘çoğaltma’ tekniğiyle insane uzuvlarının devasa kopyalarını yaptığı baskıları. Soyut, çılgın ve  orantısız yaratıklar da onun elinden çıkmaydı erimiş bir daktilo ya da bir çift ayakkabı da. Devasa bir göğsün erotizmi de paten kayan bir tavuğun absürdlüğü de aynı zihnin eseriydi.

Her ne kadar kendi düşleri  dadaizme yakın bir yerden kaynaklansa da dönemin Amerika’dan akın akın gelen dalgası pop-art’ın renkli objelerine, fetiş objelerine de kayıtsız kalmadı César. Amerika’da çok iyi karşılandı zaten o dönem, Klein ve Tinguely ile sergiler Verdi, pop-artçıların yeni gerçekçileri kendilerine yakın bulmasından yararlandı. Yaşamını son demlerinde kimi sanat eleştirmenlerince hiç bir zaman kabul görmediği Fransa’yı Venedik Bienali’nde hurda arabalarıyla temsil etti. Ölümünün hemen öncesinde Fransa’da ilk retrospektifi sergilendi.

Restany, yeni gerçekçiliğin sosyolojik gerçekle ilişkisinin herhangi bir tartışma yaratma içgüdüsünden uzak olduğunu söylese de César için geçerli olmadı bu. 98 yılında kanserden öldüğünde Le Monde’da “hem sevildi hem tiksinildi” yazıyordu hakkında. Pek az kişiye nasip olan bir ikilikle uğurlandı, ve bugün pek az kişiye nasip olan bir mezarda yatıyor Montparnasse’da. Üzerinde Picasso’ya adadığı yarı insan-yarı at figürü La Centaure var. Agresif ve kabalıklarıyla ürküten, düşselliğiyle büyüleyen yaratıklar sentorlar. Picasso kadar César’ı da andırıyor.

XOXO The Mag Aralık 2011 sayısında yayınlanmıştır.

Roll the Dice’in geçen yıl Digitalis’ten çıkan ilk albümü erken dönem elektronik müzisyenlerinin çocuksu merakı ve heyecanıyla yapılmış şahane bir albümdü. Sadece synth ve piyanodan müteşekkil müzikleri o zaman da eşsiz olmasına eşsizdi ama yaptıkları hiç şey bizi ‘In Dust’a hazırlayamazdı. Bu kez The Leaf Label çatısından çıkan albüm öyle bir etki alanı yarattı ki yılın unutulmazları arasında amiyane tabirle tepeden girdi. İsveç’in sakallarıyla ünlü ikilisinden Peder Mannerfelt’i Fever Ray projesinden de biliyoruz aslında. Bir de The Subliminal Kid ismiyle techno yapıyor. Malcolm Pardon ise yeni albümün  her saniyesinde duyulur şekilde film ve TV müzikleriyle uğraşıyor. ‘In the Dust’ başlıbaşına tuhaf bir dünya. Synth müziği ama çağdaşları gibi saykodelyanın içinden çıkma değil; sinematik ama film müziği değil, belli bir zaman ve atmosfer yaratmanın peşinde ama library music gibi eski materyaller kullanmıyor. Birbiriyle büyük bir uyum içinde olan iki kişinin küçük dünyasından çıkma bir hikaye, ama şahsi değil,. Evrensel bir epik adeta. Ne şekilde işleyen zihinlerin mamülü olduğunu bizim kadar merak ediyorsanız cevabı aşağıda.

BSTP: Yeni albümünüz sadece bir müzik albümü olmanın ötesinde bir filmi andırıyor. Tanıtımı için alışık olunmadık şekilde bir de fragman hazırladınız. Amaç müzikteki sinematik anlatımı mı desteklemekti?

Malcolm: Albüm promosyonunu klasik basın metinleriyle yapmak yerine müzikle aynı damardan gitmenin daha eğlenceli olacağını düşündük. Nerdeyse bir film gibi… Gieke adasında albümün miksajını yapıyorduk o ara. Norveç’in batı kıyılarında küçük bir ada. Kuzey denizinin sonunda ıssız bir yer…Etrafta dolandık sadece, yanımızda da videoyu çeken kişi vardı. Albümün hissine eşlik etmesi dışında bir fikir yoktu aklımızda.

Peder: Fragman geçen albümden bu albüme bir geçiş aslında. İlk albümde de bir anlatı vardı ama o kadar net değildi.

BSTP: İki albüm arasındaki bu geçişi tetikleyen neydi?  ‘Roll the Dice’ daha çok işitsel bir deneyi andırırken ‘In Dust’ çok daha atmosferik ve hatta duygusal.

Peder Mannerfelt: İlk albüm çok uzun bir süreçte yapıldı. Başladığımızda ne yaptığımızı bile bilmiyorduk. Kafamızda bir amaç olmadan birlikte müzik yapmaya başladık. Bir yıl boyunca dönem dönem bir araya geldik  ve anca bu sürecin sonunda bir albümümüz olduğunun farkına vardık. Geçen yıl albümü yayınlayıp canlı çalmaya başladıktan sonra hikaye kendiliğinden ortaya çıktı ve yeni albümü oluşturdu. 

Malcolm Pardon: İlk albümde parçaları yazdık ve süreç esnasında bir araya geldiler; ikincisine başladığımızda ham bir fikre zaten sahiptik. Esas fark bu. 

Peder: İlkine başladığımızda grup bile değildik, sadece birlikte takılıyorduk.

Herşeyi birlikte mi yapıyorsunuz?

Malcolm: Oldukça ayrı çalışıyoruz aslında. Farklılıklarımızı devreye sokuyoruz.  Genelde Peder bir sekansla çıkageliyor önce. Bana sunacağı bir şey olduğunu hissetmesiyle birlikte işin içine ben giriyorum ve gösterdiği şeyden ilham alırsam ilerliyoruz. Sonrasında genelde akor yürüyüşleri veya piyano üzerinde çalışıyorum. Peder severse kayda başlıyoruz. Gerçekten de bu kadar basit.

Yalnız analog ekipman kullanmanız müzikal bir tercih mi yoksa arkasında başka bir tavır mı var?

Peder: Bu bir arayüz seçimi demem doğru olur. Modüler bir synthle müzik yaparken bütün parametreler gözünün önünde oluyor, en ufak şeyle bile oynayabiliyorsun.  Kullanması laptop ya da software synthlere göre daha içgüdüsel. Her zaman her şeyi görüp geriye gidebiliyorsun. Analog synthler bir şekilde daha spontane ve yaratıcı sürece yardımcı oluyor.

Roll the Dice müziğinde vuruşlar asla olmayacak değil mi?

Malcolm: Olmasını mı isterdin ki? (gülüyor) Bunu kendi aramızda da konuşuyoruz bazen. Yaptıklarımızı kısıtlamak bize daha fazla seçenek tanıyor. Mesela bir bas sekansı var ve onu kendi kendine bırakırsan zaten kendi ritmini buluyor. Ama üzerine vuruş eklersen bu deneyimi yaşayamazsın. Piyanoda da genelde bir melodi ya da ritmik bir örgü var  ama vuruşlarla kulağa aynı şekilde gelmeyecekti.

Peder: Müziğimizdeki ritmi zaten hissediyoruz. Ama perküsyon elemanlarıyla olan bir ritim değil bu.

Az önce söylediğiniz şey Dogma manifestosunu hatırlattı bana. Kısıtlamalarla gelen yaratıcılık yani.

Malcolm: Bizim de dogmalarımız var. İlk albümde  bir kuralımız vardı. Tüm parçalar hiçliğin ortasından gelmeliydi. Üzerlerinde çok fazla oynayamıyorduk. Başına oturduğumuzda kimsenin ne olacağına dair bir fikri olmasa da günün sonunda bir parçamız olması gerekiyordu. Heyecanımızı böyle taze tutuyorduk. Böyle bir seçeneğin varsa işe koyulmak gerçekten kolay.

Peder: İlk albüm sırasında bu kurallara gerçekten bağlı kaldık ve çok işimize yaradı. İkinciyi yaparken dogmalar ve kurallar üzerine düşünmemize gerek kalmadı Çünkü işitsel oyun alanımızı zaten biliyorduk ve tartışmamıza gerek yoktu. 

Malcolm: İkimiz de başka insanlarla çalışıyoruz, farklı projelerimiz var, ama Roll the Dice kendi bölgemiz. Böyle bir üretim süreci bizim için  çok iyi. Başkalarıyla sahip olduğumuz bir durum değil, bizim küçük dünyamız bu.

‘In Dust’ ismi kimilerince nostaljiye gönderme olarak algılandı ama bence kastettiğiniz daha çok bir kıyamet sonrası senaryosu. Roll the Dice müziği de malum “synthlerin geri dönüşü” ve nostaljiyle etiketlense de bence ilgisi yok, zamansız bir müzik yaptığınız.

Malcolm: Bunu dediğine sevindim, biz de böyle hissediyoruz. İnsanlar belki de synth kullandığımız için nostaljik diyorlar, ama öyle bir amacımız yok. Sadece kullandığımız enstrümanlar eski. Umarız ileriye giden bir şey yapıyoruzdur, geriye değil.

Peder: Sadece eski synthler kullanıyorsun diye insanların nostaljik olarak etiketlemeleri ilginç çünkü 60’lardan kalma bir gitar kullandığında asla nostaljik olmakla itham edilmiyorsun.

Malcolm: İnsanlar gitar koleksiyonu yaparken sese önem veriyor, mesela en iyi tınlayan gitarın 69 yılından bir Fender Stratocaster olduğunu düşünmek gibi…. Ve onları bugün kullanırken kimse retro olduklarını söylemiyor. Biz de enstrümanlarımızı sesleri iyi diye kullanıyoruz.

Kimleri dinliyorsunuz şu şıralar?

Malcolm: Bayağı bir Roll the Dice dinliyoruz. (gülüyorlar) Provalarımız var da bayağı.

Peder :The Haxan Cloak dinliyorum, Jim O’Rourke’lu yeni Fire! albümü de iyi. Ben daha çok sound art tarzı şeyler dinliyorum aslında, müzik diyemezsin belki de.

Peki ya electronica? Bugün konuştuğum bir arkadaşım tekrarlayan ritim döngülerinizden dolayı Autechre hayranı olabileceğinizi söyledi mesela. 90’lar electronicası ile aranız nasıl?

Malcolm: Seviyoruz, geçenlerde zamanında çok beğendiğim eski bir Seefeel albümünü yeniden keşfettim. 92 ya da 93 yılından, eski Spiritualized’ların da bazıları çok iyi.

Müziğinize yapılan krautrock benzetmesini sevmediğinizi okudum bir yerde.

Malcolm: O benzetmeyi anlamıyorum ben. Krautrock sahnesinin pek de hayranı değilim. Kraftwerk gibileri seviyorumt tabii ama kraut camiası bizden daha mutlu, orada kozmik bir neşe var, biz o kadar mutlu değiliz.

Peder: Biz kendimizi bir jam grubu olarka görmüyoruız.

Malcolm: Sürekli karşınıza çıkmasa da daha fazla yapı var müziğimizde.

Mutlu olmamaktan bahsetmişken, albümün ardında gerçekten geleceğe dair bir kıyamet sonrası vizyonu var mı?

Malcolm:  Hepsi ilk albümdeki hissiyatın gelişmesiyle oldu. Oradaki ham fikir yeni bir dünya oluşturdu. Bu albümdeyse bir nevi felaket hissi var, içinde olmak istemediğin kasvetli bir dünya. Ses olarak ilkinden farklı bir albüm istiyorduk. Kendimizi büyük bir endüstriyel delik içinde,fabrika benzeri eski bir endüstriyel dünyada hayal ettik. Orada duyduğunuz ses ve duygular albümde de bulunsun istedik.

Albüm bana eski dönemlerden bir psikolojik gerilime de soundtrack olabilirmiş gibi geldi.

Malcolm: Çünkü bahsettiğin filmler zaman ve mekanda genişlemeye izin veriyor, hızlıca editlenmemişler, uzun sahnelere sahipler. Ingmar Bergman filmlerindeki his gibi. Aynısını müziğe taşımak istedik. Parçalarımız özellikle uzun sürüyor, şeylerin yavaşça akmasına izin vermek için.

Basatap Ekim 2011 sayısında yayınlanmıştır.

Müzik yapan herkesin yeni tür bileşimleri üzerinden bir yerlere konumlandırılmaya çalışıldığı şu zamanların en zeki prodüktörlerinden biri Dave Huismans. 2562 adı altında yaptığı işlerle eklektizmin hakkını sonuna dek veriyor. Elektronik müziğin onlarca farklı alttürü duyuluyor albümlerinde ama çıkış noktalarından bambaşka şekilde, tamamen onun elinde mutasyona uğramış olarak. Amacının sesleri alıp kendi ruhu ve titreşimleriyle başka yerlere götürmek olduğunu söylüyor. İlk iki albümü Aerial ve Unbalance’daki dubstep etkisi nedeniyle müziğine dubstep etiketini yapıştırmaya meraklı olanlar çok, ama kendisi buna hiç yüz vermiyor. Bu sene çıkardığı Fever bunun en büyük kanıtı. Geldiği yerin İngiltere değil Hollanda olmasının da etkisiyle house ve techno onun için hep bir adım önde. Artık Berlin’de ikamet eden ve şu sıralar diğer projesi A Made up Sound’un yeni albümü albümü üzerinde çalışan 2562, Babylon’un yeni başlayan dubstep/electronica serisinin Deadboy ile birlikte ilk konuğuydu. ‘Serbest stil’ olarak tanımlamayı sevdiği müziğindeki bitmek bilmez yenilik arayışını kendisinden dinledik.

BSTP: Yaptığın müzikte house, techno, elektronika, dubstep gibi çok fazla katman var. Tür müziğinden ziyade gerçek bir karma. Senin elektronik müziğe ilgin bunlardan hangisiyle başladı?

Tamamen karışık, asla tek bir şeye odaklanmadım. Kulağa çok sıkıcı gelecek belki, ama genel olarak iyi müziği seviyorum. Elektronik müzik her zaman esas ilgi alanım oldu ama house, techno, drum’n bass, hip-hop ve arada kalan tüm diğer türleri kendimi bildim bileli dinliyorum. Benim için önemli olan sanırım radyoda duyduğumdan farklı olan şeyler dinlemekti. Hele ki yaşım tutmadığından kulüplere gidemediğim zamanlarda erişemediğin o bambaşka dünyaya müzik yoluyla girebilmem herşeyi daha da özel kıldı. Böylece giderek daha fazla şey keşfettim.

BSTP: Fever’ın tamamında disco sample’ları da kullandın. Disco gerçekten sevip dinlediğin bir tür mü yoksa sadece bozup yeniden yapılandırmak mı istedin?

İkisi de. Bir disco uzmanı olduğumu söyleyeyem, ama geçen yıllar içinde sevmeye başladım çünkü groove ve vibe’ın çok merkezi olduğu bir müzik. Ses rengi, handclapler, drumlar… Sadece sesi seviyordum, yoksa albümün amacı discoya saygı duruşunda bulunmak ya da benim disco anlayışımı yansıtmak değil. Discoyu bir ses kaynağı olarak kullandım albümde ve içini dışına çıkarıp bambaşka bir yöne taşımanın daha ilginç olacağını düşündüm. Sadece beatleri insanların tanıyabileceği şekilde samplelarsam benim için aynı derecede ilginç olmazdı, çünkü kendi müziğimi yapmayı seviyorum.

BSTP: Fever ilk iki albümüne göre dubstep’ten daha uzak bir yere düşüyor. Özellikle mi istedin bunu?

İçten gelen bir şey bu, çünkü sürekli farklı şeyler deniyorum. Kastettiğim gösterişçi bir şey değil, yeni sesler ve ritimler bulmanın en iyi yolu bu sadece. En çok hoşuma giden şey müzik yapmanın farklı yollarını bulmak.

BSTP: Belki de dubstep camisasında olup bitenden sıkılmışssındır diye düşünmüştüm. Malum, artık bugünün popüler kulüp müziği ve çok farklı yerlere götürenler var.

Doğru. Benim gittiğimden başka yönlere giden çok kişi var. Çok iyi dubstep yapanlar da… Buhün artık soru neyi dubstep olarak gördüğün. Ama benim için aynı güvenlikli bölgede durmak pek tatmin edici değil. Yeni şeyler bulmak daha eğlenceli.

BSTP: Kendini o dubstep etiketin altında görüyor musun peki?

Pek de değil. 2005-2007 arasında ilham alıp etkilendim dubstepten ama çıkış noktam tamamen serbest stil bir müzik. Belli bir sahne veya türün parçası olmaya çalışmıyorum.

BSTP: Sen kimleri dinliyorsun içlerinden?

Peverelist her zaman iyidir. Pinch, Mala…

BSTP: Pinch’le birlikte de çalışıyorsun.

En başından bu yana pek çok kaydımı yayınladı. Müziğimi yayınladığım ilk plak şirketi Tectonic. Albüm yapma fikrini aklıma sokan da o. Bu benim için büyük bir şeydi. Daha önce aklıma gelmezdi.

BSTP: Dubstep bir yana başka kimler sana ilham veriyor?

Maalesef oturup adam gibi müzik dinleyecek zaman bulamıyorum genelde. Her şeye bir müzik hastası olarak plak toplayarak başladığım düşünülürse bu tabii büyük bir paradoks. Ama şu an kendi müziğimi yapmakla ve plak şirketlerimle o kadar meşgulum ki zaman bulamıyorum. Zamanım olduğunda da eski albümlerin peşine düşüyorum. Gündelik hayatımda kendi müziğim ve DJ’lik yaparken çaldığım diğer elektronik müziklere o kadar doyuyorum ki, soul, disco ya da funk plakları dinlemeyi tercih ediyorum. Günlük yaşamımdan küçük bir kaçış denebilir buna.

BSTP: Müziğini ne zaman dinlesem 90’ların deneysel electronicasına çok yakın buluyorum. Kompleks ritim yapısından olsa gerek. Sence de doğru mu kurduğum bağlantı?

Çok doğru. House ve techno ile büyüdüm zaten. Bir ergen olarak 90’larda bu müziği seviyorsan yolun illa Warp Records’la kesişiyor. Boards of Canada hala favori ekiplerimden.

BSTP: Diğer projen A Made Up Sound ile 2562 arasındaki farkı nasıl tanımlıyorsun peki?

Bu bana sıklıkla sorulan bir soru ve hala nasıl yanıtlayacağımı bilmiyorum. Hissiyata dayalı bir şey. Bir parça yapıyorum ve hangisine ait olduğunu biliyorum. A Made Up Sound daha techno kökenli bir proje. Techno, house ve 90’lar electronicası ağırlıklı. 2562’deyse bas her zaman çok güçlü bir öğe oldu. Aslında tamamen serbest stil bir şeye dönüştü, kendim de tanımlayamıyorum.

BSTP: 2562’nin posta kodun olduğu doğru mu?

Evet, Den Haag’daki eski posta kodum. Projeye başladığım sırada tam da o eve taşınmıştım. Müzik ve mekan kafamda bağlantılandı bu yüzden. Anonim kalma isteğim de işin diğer yönü. Kendimi bir sanatçı olarak sunmayı çok da sevmiyorum. Dikkat çekmemeyi tercih ederim. Müziğin anlattıkları yeter zaten.

BSTP: Nasıl bir ekipman kullanıyorsun?

Aslına bakarsan basit bir set-up. Yalnızca bir bilgisayar, bir kaç kontrolör ve donanım. Şu an bir Rhodes piyanom var ve eski bir analog sampler satın aldım. Onları kullanıp yeni şeyler keşfetmek için sabırsızlanıyorum çünkü herhangi bir müzik eğitimim yok. Nota okuyamıyorum mesela, iyi piyano çalmak zorunda da değilim ama işin bu kısmını biraz daha ciddiye almak eğlenceli olacak gibi.

Basatap Ekim 2011 sayısında yayınlanmıştır.

Sayesinde iki sene, hatta iki ay öncesini nostaljiyle anan bir kuşağın varlığından haberdar olduk. Karşınızda DEV ve o kritik soru: Biz mi yaşlanıyoruz popun yaşı mı küçülüyor?

Sadece 4 dakikalık ortalama bir pop parçasına kaç tana gönderme sığabilir? Pop müziğin yeni paket programı DEV’in videosu da olan                     ‘In the Dark’ına baktığınızda cevap sonsuz gibi geliyor. Bir gün gelip  de Reel 2 Real’in ‘I like to move it’ i ile Nightcrawlers’ın ‘Push the feeling on’unu aynı parçada duyabileceğimizi hayal edemezdik. La Roux’tan gelen daha güncel bir electro ve görselliğe sızmış bir androjeni de var tabii işin içinde. Videodan devam edersek Lady Gaga makyajı ve son dönemde kendini yenileme ihtiyacı duyan tüm divaların bir şeyler kapmaya çalıştığı M.I.A… Sadece müzik de yok, beyaz kadının göğüslerini avuçlayan zenci adam ile Jean Paul Gaultier göndermesi de orada. Yaratıcıları boş bir tuvalin her şeyi kaldıracağını düşünmüş olmalı herhalde. Tüm bu göndermelerin arasında bir bağ kurmaya zahmet etmeyin, zira yok, sadece ortaya karışık. Yine de bunca karmaşanın ardından bu kadar basit bir müzik  çıkarabilmek de bir şey. Tadından hoşlanmadığınız ama sadece o malzemeleri bir araya getirme hayalgücü için alkış tutabileceğiniz bir füzyon mutfağı örneği.

Aslında Kaliforniya’lı Devin Star Tailes’in  çıkış parçası ‘Bass Down Low’ da, videosu da yanıltıcı. Bu ay çıkan ilk albümü ‘The Night the sun came up’ın geri kalanı habercileri kadar büyük baslara ve ritimlere sahip değil. Hatta albüm kapağında da daha çok zarafete ve lo-fi parçalara oynayan bir indie-popçuyu andırıyor DEV. O noktada insanın kafası karışıyor zaten. Büyük oynamaya çalışmıyorsa bu kadar formül neden? Ardından da yoksa yeni pop indie mi diye yeni kuşağı inceleme ihtiyacı duyuyoruz. Yeni kuşak derken yanlış anlaşılmasın, 20’lerini sürmekte olan kuşak değil kastettiğimiz. 20’lerini yaşayanları samplelayanlar… Sinema klasiği denince aklına ‘Twilight’ gelip DEV gibi ‘got a sex drive to push the start’ dediğinde bile henüz seksi ya da ikna edici olamayanlar.

İndie kuşağına radyo dostu popu

Trend olan ne varsa paketlenmiş deyip işin içinden çıkmak da kolay değil. ‘Bass down low’ ya da albümde yer almayan singlelardan ‘Booty Bounce’ın kuru gürültülü baslarını duyunca öyle gibi geliyor başta. Terim yanlış kullanılsa da bas müziği çağındayız ne de olsa. Anın popüler müziği o. Black Eyed Peas bile sevgi, barış cümlelerini bırakıp “boom boom boom” diye patlamakla meşgul. DEV de ‘Bass down low’da onlara cevaben bize Black Eyed Peas’i vereceğini söylüyor. Ama verdiği ne bas müziği ne de electro. Artık devrini tamamlamış vocoder çıkışlı vokaller, euro-techno ve hafif bir electro-pop daha çok. Bundan da ötesi dinlediğiniz her parçanın en az beş parçayı daha, hem de çok net şekilde hatırlatması. Her şeyi derken gerçekten her şeyi. “Are you readyyyyy” patlamaları da, şu sıralar apaçi dansı olarak etiketlenen havalar da var albümde, Kiss’i andıran 80’ler melodileri de. Albümün 50 dakikası dolmadan koca bir göndermeler yığınını ardımızda bırakmış oluyoruz. Yakın tarih samplelamada o kadar ileri gidiyor ki  DEV Britney’nin daha bu senenin başında yaptığı ‘Hold it against me’deki dubstep atağının aynısını yapmış bir parçada.  Biraz nefes alıp gözlerimizi oğuşturduğumuzda görünen manzara Power FM popu (Flo rida da konuklar arasında zaten) ile yeni indie kuşağı arasındaki sınırların eridiği bir nokta.

Aslında burada örneklerle boşa zaman kaybediyoruz. DEV’in bir cümlesi tüm tavrını mükemmelen özetliyor. Kendisi hip-hop’tan çok etkilendiğini söylüyor ve ekliyor “Eminem hayatımı değiştirdi.” Hip-hop olarak bildiği tanıdığı Eminem…Böylece her şey biraz daha anlam kazanıyor. Olan biten yeni kuşağın yıllarca hipnotize olmuşçasına ve ardında bir mana aramadan emdiği görsel ve seslerden hafızasında kalanları kusmasından şbaret. Yani ilham almak ya da çalıp zimmetine geçirmek söz konusu değil. Daha çok müzikal ve görsel bir midesizlik şahit olduğumuz.

Düne nostaljik diyenler

Bir zamanlar MTV ile büyümek diye bir şey vardı ve şu ankinden farklı bir anlama gelirdi. Tamam, MTV her zaman popüler kültür için bir tehlike arz ediyordu ama iyi ve kötü müzik arasındaki gerilimin oluşturduğu bir eleştirel platformdan yoksun değildik. Bir noktada görsel kültür müzikal besinini tüketti, malzemesini müzikten değil başla yerlerden almaya başladı, ondan beri ne MTV bir müzik kanalı ne de MTV videolarıyla büyümenin pop kültüre bir katkısı var. Videolaran aldıklarımızı kendi kültürümüze eklemliyorduk ve büyüyorduk o zamanlar. Şimdiyse tüm kültürünü buradan alan bir kuşak var. Ve DEV tam da o kuşağın müziğini yapıyor. Meraksız ve hazırcı.

Hakkını vermeli aslında, mesele eğer zamanın ruhunu yansıtmaksa, gelmekte olan pop müziğin nerelere gideceği hakkında şahane bir fikir veriyor DEV. Yaratılmış bütün starları üzerinde konuşmaya değecek kılan da bu değil mi? Şu an ona benzer müzik yapan onlarca kişi üzerine yazıyor olabilirdik. Ama her şeyi onun kadar formülize şekilde karıştıranı yok. Bize ne söylüyor derseniz sadece bir kuşağın popunu anlatıyor. Dalga geçmek için bile olsa adult pop diye bir şeye sahip olmayan bir kuşağın… Yaşam hızlanıp hafıza kısaldıkça nostalji denen şey giderek daha yakın tarihli oluyor. Gaga gibi Madonna’yı,  Duffy ya da Amy Winehouse gibi 50’ler nostaljisini diriltmeye çalışmıyor DEV. Hafızası on yıl öncesinden geriye gitmeyen, henüz yaşanmışlığı olmayanlara sunuyor parçalarını. Sosyal medyada gördüklerini  daha okumadan, dinlemeden like’layanlara. Zaten bir Myspace fenomeni kendisi. Oradan eski sevgilisinin yeni kız arkadaşı için intikam amaçlı bir parça yapmış ve keşfedilmiş. Kaşifleri kim derseniz The Cataracs isimli ortalama bir electro-pop ikilisi ve onların da DEV’den uzun bir geçmişi yok.

Yine de ergenlere oynayan bir yetişkinden daha zararsız DEV. Durduğu yer ve yaptığı arasında bir çelişki yok. Melodileri pop radyolara harika şekilde uyuyor. Sen değil çevren kötü diyeceğiz nerdeyse. Tüm bunlar, ortadaki yeni pop sahnesi ve köksüzlük insane kendini yaşlı mı hissettiriyor derseniz de cevap hayır çünkü geçmişin çöpleri, artıklarının artıkları üzerine kurulu bir dünya bu. Zaten ilerlemecilikten eser yok. O durumda da olsa olsa yaşlı değil de biraz daha bilge olduğumuza şükredebiliriz.

XOXO The Mag Kasım 2011 sayısında yayınlanmıştır.

Bir Banks Violette sergisine girdiyseniz görebileceğiniz sadece iki renk var: Siyah ve beyaz. Yaşamın ve sonun, aydınlık ve karanlığın kutuplaştuğu zıt renkler olarak değil, her ikisi de ölü çünkü, her ikisi de fetişleştirdiğimiz ölümün, yıkımın ve psikolojik şiddetin olabilecek en şık şekildeki dışavurumunun renkleri. Bir de sanatçının işlerine hakim olan minimalizmin. Violette’in sanatını üzerine kurduğu korku ve şiddet  temalarını ahlaki bir şekilde yargılamadan cisimleştirebilmesinin tek yolu onlara renk katmamak belki de.

73 doğumlu Banks Violette’nin (evet bu gerçek adı)  son on yıldır üzerinde giderek daha fazla konuşulan işleri, konularını ve görsellerini altkültürler ve ritüellerinden alıyor. Popüler kültür ve medyadaki ölüm pornosunun kitleleri yabancılaştırması üzerine sanat yapan çok belki ama ölümle arasında kültürel bir bağ kuran azınlıkların kendilerini ifade ediş şekli üzerine kafa yoran çok da yok. Violette’in estetiğini ve ruhunu devraldığı altkültür metal müzik camiası esasen. Ama verili bir estetiği işlerine doğrudan uygulamak yerine kişisel süreçlere tabi tutarak, olanca çiğliği ve sertliğiyle değil de göz yanıltıcı, algı şaşırtan bir sadelik, soğukluk ve hatta güzelliğin içinden çıkararak

New York School of Visual Arts mezunu Banks Violette’in  Whitney Bienali’nden Art Basel’a yüksek profilli yerlerde sergilenen yerleştirme ve heykelleri çoğunluğun zihninde “yüksek sanat” ile bağdaşmadığından galerilerin steril sanat algısına da meydan okuyor bir bakıma. Daha da tartışmalı olan bunu onların görsel dilinden yararlanarak yapması. Violette’in ismini ilk duyurduğu 2002 tarihli “Arroyo Grande 7-22-95” sertliğiyle bunu en iyi anlatacak örnek. Slayer hayranı üç genç tarafından acımasızca katledilen genç bir kızın hikayesini mekan yerleştirmesi formatına dökmüş. Her bıçak darbesine bir tane karşılık gelecek şekilde 12 parçalı davul konstrüksiyonu kurukafa çizimleri ve hayaleti temsil eden tek boynuzlu atın güzelliği arkalarındaki trajediyi ilk bakışta ele vermiyor. Hikayedeki kilit nokta cinayeti işleyen üç gencin niyetinin aslında kendi gruplarının promosyonunu yapmak olması. Tersine bir Amerikan rüyası yani. Şiddete yapılmış bir güzelleme olmakla ilgisi yok, Violette’in ilgisini çeken yabancılaşma sonucunda kurguya çok fazla inanmanın, kurgu ile gerçek arasındaki ayırımı yitirmenin sonuçları. Ritüellerin etki gücü bu yüzden çok önemli işlerinde. 

Norveç black metal camiasının kilise yakma seremonilerine gönderme yapan gerçek boyutlu bir kilise heykeli de gençleri intihara teşvik etmekle suçlanan ilk grup olan Judas Priest’in logosunun bir soyutlaması da Banks Violette’in işleri arasında. Bazen fetişi çağrıştıran pasparlak bir siyaha bazen de tuzun ya da neon ışıkların yakıcı beyazlığıyla sarmalanmş şekilde karşımıza çıkıyor heykelleri. Konserlerinde gürültü üretmeyi ayin haline getirmesiyle fenomenleşen Seattle’lı doom ekibi Sunn O))) da Violette’in son dönemdeki en büyük işbirlikçilerinden. Onların sahne konstrüksiyonları sanaçının portfolyosunda önemli bir yere sahip.

Violette’in yaptıklarını üzerine düşünmeye değer kılan metal altkültürlerinin estetiğine, özellikle de black metal’in teatral görselliğine yaklaşırken onları ötekileştirmemesi, işin sadece görsel kodlarını çözmeye çalışmamas.  Her ne kadar sanat okulu öğrencisi olsa da dış görünüşünün de hemen ele verdiği şekilde dışarıdan bakan bir göz değil Violette, kendi de o tarafta duruyor. Hatta hayran kimliğiyle. Bir kaç sene önce Art Review’a verdiği bir röportajda içindeki bir şeyin bu sanatçıların yarattığı bu güçlü etkiyi, olumsuz sonuçlarının farkında olmasına rağmen neredeyse kıskandığını söylemişti. Zaten bu samimiyet ve sevdiği şeye olan merakı yüzünden Celtic Frost, Darkthrone gibi içlerine yabancı almayan efsane gruplarla çalışabiliyor. Kimileri son dönemde gotik imgelerin akımlaştırarak “yeni gotik sanat”ın en önemli figürlerinden biri gibi görüyor onu. Çocukluğundan beri bu imgelere takıntılı, kendini bildiğinden bu yana kurukafa çizdiğini söyleyen Violette’in böyle bir sanatsal mesafeye ihtiyacı olduğunu sanmıyoruz. 

XOXO The Mag Kasım 2011 sayısında yayınlanmıştır.